کدک بلوتوث چیست؟ فرق SBC، AAC، aptX و LDAC

کدک بلوتوث روشی است که صدا پیش از ارسال از گوشی به هدفون با آن فشرده و در هدفون دوباره باز می‌شود؛ همین انتخاب تعیین می‌کند چه مقدار داده در هر ثانیه منتقل شود و صدا چقدر به فایل اصلی نزدیک بماند. SBC، AAC، aptX و LDAC چهار نام رایج روی جعبه‌ی هدفون‌ها هستند و LC3 نسل تازه‌ی صدای بلوتوث است. در این راهنما می‌بینید هر کدک بلوتوث چه ویژگی‌ای دارد، چرا هر دو دستگاه باید از آن پشتیبانی کنند و هنگام خرید هدفون به کدام سطر مشخصات نگاه کنید.

کدک بلوتوث چیست و چرا اهمیت دارد؟

پهنای باند بلوتوث برای فرستادن صدای فشرده‌نشده کافی نیست، پس گوشی صدا را با یک الگوریتم فشرده‌سازی کدگذاری (encode) و هدفون آن را کدگشایی (decode) می‌کند. واژه‌ی «کدک» (Codec) از ترکیب همین دو کار ساخته شده است. هر کدک بلوتوث سه عدد اصلی دارد: نرخ بیت (Bit rate) یعنی مقدار داده در هر ثانیه که با کیلوبیت بر ثانیه (kbps) سنجیده می‌شود، نرخ نمونه‌برداری (Sample rate) که با کیلوهرتز بیان می‌شود و عمق بیت (Bit depth) که دقت هر نمونه را نشان می‌دهد.

نکته‌ی مهم این است که کدک بلوتوث یک توافق دوطرفه است. گوشی و هدفون هنگام اتصال فهرست کدک‌هایی را که می‌شناسند مقایسه می‌کنند و یکی از کدک‌های مشترک را برمی‌گزینند. اگر هدفون از LDAC پشتیبانی کند ولی گوشی نه، اتصال با کدک مشترک دیگری برقرار می‌شود و برتری LDAC به کار نمی‌آید. به همین دلیل در توضیحات برخی هدفون‌های فروشگاه، مثلاً هدفون QCY مدل AilyBuds E10، صراحتاً آمده که انتقال صدای Hi-Res «به شرطی» ممکن است که گوشی یا پخش‌کننده هم از LDAC پشتیبانی کند.

۵ کدک بلوتوث رایج و تفاوت‌های آن‌ها

در ادامه پنج کدک بلوتوث را که بیشتر در مشخصات گوشی‌ها و هدفون‌ها می‌بینید، از پایه‌ای‌ترین تا جدیدترین، مرور می‌کنیم. هر عدد این بخش از مستندات سازنده‌ی همان کدک یا نهاد استاندارد آمده است.

SBC: کدک پایه و همگانی

SBC (Subband Coding) کدکی است که به گفته‌ی گروه ویژه‌ی بلوتوث (Bluetooth SIG) همراه «صدای کلاسیک بلوتوث» (Classic Audio) ارائه شده است. به همین دلیل تقریباً هر هدفون بلوتوثی آن را می‌شناسد و کدک بلوتوث پشتیبان به حساب می‌آید. سونی در مقایسه‌های خود SBC را با نرخ بیت ۳۲۸ کیلوبیت بر ثانیه و نرخ نمونه‌برداری ۴۴٫۱ کیلوهرتز در نظر گرفته است. برای مکالمه، پادکست و موسیقی روزمره کافی است و هدفون‌هایی مانند هندزفری بلوتوثی وان مور مدل Omthing EO008 که در مشخصاتشان فقط SBC آمده، با هر گوشی بلوتوثی کار می‌کنند.

AAC: کیفیت بهتر در نرخ بیت مشابه

AAC (Advanced Audio Coding) یک کدک صوتی عمومی است که در راهنمای توسعه‌دهندگان اندروید درباره‌اش آمده که در نرخ بیت مشابه، کیفیتی بهتر از MP3 ارائه می‌دهد. بسیاری از هدفون‌های فروشگاه، از جمله هدفون بیسوس مدل Bass BS1 NC، در مشخصات خود دو کدک AAC و SBC را فهرست کرده‌اند. اگر گوشی شما AAC را پشتیبانی کند، این کدک بلوتوث معمولاً انتخاب منطقی‌تری از SBC است.

aptX و aptX HD: خانواده‌ی کوالکام

aptX کدک شرکت کوالکام (Qualcomm) است. طبق صفحه‌ی رسمی aptX HD، نسخه‌ی استاندارد aptX صدای ۱۶ بیتی را با نرخ نمونه‌برداری تا ۴۸ کیلوهرتز منتقل می‌کند و aptX HD عمق بیت را به ۲۴ بیت می‌رساند، باز هم با نرخ نمونه‌برداری تا ۴۸ کیلوهرتز و نرخ بیت ۵۷۶ کیلوبیت بر ثانیه. کوالکام می‌گوید aptX HD با محصولات aptX قبلی سازگار است؛ یعنی اگر یک طرف فقط aptX داشته باشد، اتصال با aptX برقرار می‌شود.

LDAC: بیشترین نرخ بیت

LDAC کدک بلوتوث شرکت سونی (Sony) است. سونی می‌گوید LDAC می‌تواند صدا، از جمله صدای با وضوح بالا (Hi-Res Audio)، را با حداکثر نرخ بیت ۹۹۰ کیلوبیت بر ثانیه روی بلوتوث بفرستد؛ یعنی حدود سه برابر داده‌ی SBC در حالت ۳۲۸ کیلوبیت بر ثانیه. نرخ بیت LDAC ثابت نیست و بسته به کیفیت اتصال بین ۳۳۰، ۶۶۰ و ۹۹۰ کیلوبیت بر ثانیه جابه‌جا می‌شود. در فروشگاه، هدفون‌های بیسوس مدل Bass BP1 Pro، Bowie 30 Max و Inspire XH1 در مشخصات خود سه کدک SBC، AAC و LDAC را دارند.

LC3: کدک نسل تازه‌ی بلوتوث

LC3 (Low Complexity Communication Codec) کدک استاندارد LE Audio است، نسل جدید صدای بلوتوث که بر پایه‌ی بلوتوث کم‌مصرف (Bluetooth Low Energy) ساخته شده است. Bluetooth SIG اعلام کرده که آزمون‌های شنیداری گسترده نشان داده‌اند LC3 حتی با نرخ بیتی ۵۰ درصد کمتر، کیفیت صدای بهتری از SBC دارد. نرخ بیت کمتر یعنی مصرف انرژی کمتر و اتصال پایدارتر، به شرطی که هر دو دستگاه از LE Audio پشتیبانی کنند.

جدول مقایسه‌ی کدک‌های بلوتوث

این جدول اعداد اصلی هر کدک بلوتوث را کنار هم می‌گذارد. خانه‌هایی که سازنده‌ی کدک عدد مشخصی برایشان منتشر نکرده، با «اعلام نشده» پر شده‌اند تا عدد حدسی وارد مقایسه نشود.

چطور کدک بلوتوث فعال را در گوشی اندروید ببینید؟

در گوشی‌های اندروید می‌توانید کدک بلوتوث در حال استفاده را از بخش «گزینه‌های توسعه‌دهنده» (Developer options) ببینید و تغییر دهید. طبق مستندات اندروید، این مراحل را دنبال کنید:

1. به «تنظیمات» و سپس «درباره‌ی تلفن» بروید و روی «شماره‌ی ساخت» (Build number) هفت بار بزنید تا پیام فعال شدن حالت توسعه‌دهنده را ببینید. جای این گزینه در گوشی‌های مختلف کمی فرق می‌کند؛ مثلاً در گوشی‌های سامسونگ داخل «اطلاعات نرم‌افزار» است.
2. به صفحه‌ی قبل برگردید و «گزینه‌های توسعه‌دهنده» را باز کنید.
3. در حالی که هدفون وصل است، گزینه‌ی «کدک صوتی بلوتوث» (Bluetooth Audio Codec) را ببینید. در فهرست آن SBC، AAC، aptX، aptX HD و LDAC دیده می‌شوند، ولی فقط کدک‌هایی واقعاً کار می‌کنند که هدفون هم پشتیبانی کند.
4. برای LDAC گزینه‌ی جداگانه‌ای هم هست که بین اولویت کیفیت صدا، حالت متعادل، اولویت کیفیت اتصال و نرخ بیت تطبیقی انتخاب می‌کند.

اگر اتصال قطع‌ووصل می‌شود یا صدا می‌پرد، حالت متعادل یا تطبیقی را امتحان کنید؛ نرخ بیت بالاتر به اتصال قوی‌تر نیاز دارد.

هنگام خرید هدفون به کدک بلوتوث چطور نگاه کنیم؟

کدک بلوتوث بهتر همیشه یعنی کدکی که هر دو طرف آن را دارند. پیش از خرید این مسیر تصمیم را دنبال کنید:

• اول کدک‌های گوشی خود را بشناسید. فهرست «کدک صوتی بلوتوث» در گزینه‌های توسعه‌دهنده یا مشخصات رسمی گوشی، سقف کیفیت شما را تعیین می‌کند.
• بعد سطر کدک را در مشخصات هدفون بخوانید. در صفحه‌ی بیشتر هدفون‌ها و هندزفری‌های بلوتوثی فروشگاه سطر «کدک‌های پشتیبانی‌شده» آمده است؛ اگر LDAC یا aptX HD در فهرست گوشی شما هست، هدفونی بگیرید که همان را داشته باشد.
• برای مکالمه و استفاده‌ی روزمره، SBC و AAC کافی است. پول و دقت را صرف ویژگی‌هایی مانند حذف نویز، عمر باتری و راحتی کنید.
• برای فایل‌های با وضوح بالا کدک‌هایی مانند LDAC معنا پیدا می‌کنند؛ با سرویس پخش کم‌کیفیت، تفاوت محسوسی نخواهید شنید.
• برای دستگاه‌های قدیمی‌تر مثل سیستم صوتی خودرو یا بلندگوی سیمی، گیرنده‌ها و فرستنده‌های صوتی بلوتوثی واسطه می‌شوند؛ این‌جا هم کدک بلوتوث گیرنده و منبع صدا باید با هم جور باشد.

به یاد داشته باشید که کدک فقط یکی از حلقه‌های زنجیره است. کیفیت فایل، درایور هدفون، جای‌گیری آن در گوش و حذف نویز هم در صدای نهایی اثر دارند. اگر درباره‌ی حذف نویز فعال کنجکاو هستید، راهنمای جداگانه‌ی مجله را هم بخوانید. برند و گارانتی هر محصول در صفحه‌ی همان محصول نوشته شده است.

پرسش‌های رایج

آیا کدک بلوتوث بهتر حتماً صدای بهتری می‌دهد؟

نه همیشه. کدک بلوتوث تنها سقف داده‌ی قابل انتقال را تعیین می‌کند؛ اگر فایل اصلی کم‌کیفیت باشد یا اتصال ضعیف باشد و LDAC به ۳۳۰ کیلوبیت بر ثانیه برگردد، برتری آن کم می‌شود.

اگر هدفون LDAC داشته باشد و گوشی نه، چه می‌شود؟

اتصال با کدکی برقرار می‌شود که هر دو دستگاه آن را می‌شناسند، معمولاً AAC یا SBC. هدفون کار می‌کند، ولی از توان LDAC استفاده نمی‌شود.

تأخیر صدا به کدک بلوتوث ربط دارد؟

بله، کدک و پردازش هدفون هر دو در تأخیر اثر دارند. برخی هدفون‌ها عدد تأخیر را در مشخصات خود می‌نویسند؛ مثلاً در صفحه‌ی هدفون بیسوس Bass BP1 Pro تأخیر پایین تا ۵۸ میلی‌ثانیه ذکر شده است.

LC3 جای SBC را می‌گیرد؟

LC3 کدک استاندارد LE Audio است و Bluetooth SIG آن را با کیفیت بهتر از SBC در نرخ بیت کمتر معرفی کرده است، ولی فقط وقتی کار می‌کند که گوشی و هدفون هر دو LE Audio را پشتیبانی کنند.

منابع

1. Bluetooth SIG: معرفی LE Audio و کدک LC3
2. Qualcomm: مشخصات aptX HD
3. Sony: سایت LDAC برای کاربران
4. Android Developers: پیکربندی گزینه‌های توسعه‌دهنده

ویرایش: سینا زارعی

این مطلب را تحریریه دیجی‌نوبل با کمک هوش مصنوعی و بر پایه منابعِ فهرست‌شده در پایان آن تهیه کرده است. اگر نکته‌ای نادرست دیدید، از راه صفحهٔ «تماس با ما» یا چت آنلاین خبرمان کنید.