گلس 9H یعنی چه و چقدر از صفحه گوشی محافظت می‌کند؟

عبارت «گلس 9H» روی بسته‌ی بیشتر محافظ‌های صفحه‌ی گوشی چاپ شده است، اما بسیاری از خریداران آن را با درجه‌ی سختی سنگ‌ها یا میزان مقاومت در برابر ضربه اشتباه می‌گیرند. در واقع گلس 9H یعنی سطح محافظ در آزمون «سختی مدادی» در برابر سخت‌ترین مداد این مقیاس، یعنی مداد 9H، خط نمی‌افتد. این عدد چیزی درباره‌ی مقاومت در برابر افتادن، ضخامت شیشه یا پوشش کامل لبه‌ها نمی‌گوید. در این مقاله توضیح می‌دهیم این آزمون چگونه انجام می‌شود، گلس 9H دقیقاً از صفحه‌ی گوشی در برابر چه چیزی محافظت می‌کند و هنگام خرید به چه نکته‌هایی جز این عدد نگاه کنید.

گلس 9H یعنی چه؟ آزمون سختی مدادی به زبان ساده

حرف H در گلس 9H از دنیای مدادها آمده است، نه از جدول سختی کانی‌ها. مدادهای طراحی بر اساس سختی مغز گرافیتی درجه‌بندی می‌شوند: از سمت نرم با حرف B (مثل 6B)، در میانه HB و F، و در سمت سخت با حرف H (از H تا 9H). هرچه عدد کنار H بزرگ‌تر باشد، مغز مداد سخت‌تر است.

استاندارد ASTM D3363 از سازمان استانداردسازی آمریکایی ASTM International روشی برای سنجیدن «سختی لایه با آزمون مداد» تعریف می‌کند. در این روش مداد با سختی مشخص با زاویه‌ی ۴۵ درجه و نیروی ثابت روی سطح کشیده می‌شود و سپس سطح از نظر خراش بررسی می‌شود. آزمون با مدادهای نرم‌تر تکرار می‌شود تا دو نقطه‌ی پایانی به دست آید: سخت‌ترین مدادی که لایه را نمی‌بُرد و سخت‌ترین مدادی که روی آن خط نمی‌اندازد. نسخه‌ی بین‌المللی مشابه آن استاندارد ISO 15184 است؛ ASTM توضیح می‌دهد که این دو از نظر محتوا شبیه‌اند ولی از نظر فنی معادل نیستند.

شرکت DeFelsko که دستگاه سختی‌سنج مدادی PosiTest PT را می‌سازد، در مشخصات آن می‌نویسد که دستگاه مطابق ISO 15184 و ASTM D3363 است، مداد را با زاویه‌ی ۴۵ درجه و نیروی ثابت ۷٫۳۵ نیوتن روی سطح نگه می‌دارد و کیت آن ۱۴ مداد از 6B تا 6H دارد. پس وقتی سازنده‌ای محصول خود را گلس 9H معرفی می‌کند، ادعا می‌کند سطح آن حتی در برابر مدادی سخت‌تر از بالاترین درجه‌ی این کیت هم خط برنمی‌دارد.

گلس 9H در برابر چه چیزی محافظت می‌کند و در برابر چه چیزی نه؟

نکته‌ی مهمی که در توضیح‌های فروشگاهی کمتر گفته می‌شود، دامنه‌ی خود استاندارد است. ASTM D3363 برای سنجیدن سختی پوشش‌های آلی، مثل رنگ و لاک، روی فلز یا زیرلایه‌ای به همان سختی نوشته شده است. ASTM همچنین تذکر می‌دهد که نتیجه‌ی این آزمون میان آزمایشگاه‌ها و با مدادهای سازندگان مختلف تفاوت دارد و بیشتر برای رتبه‌بندی پوشش‌هایی مفید است که سختی آن‌ها تفاوت چشمگیری دارد. یعنی برچسب گلس 9H روشی قرض‌گرفته از صنعت رنگ است و دو محافظ که هر دو گلس 9H نامیده می‌شوند، لزوماً سختی یکسانی ندارند.

با این حال این عدد بی‌معنا هم نیست. گلس 9H به شما می‌گوید سطح محافظ در برابر خراش‌های سبک و روزمره، مثل کشیده شدن روی میز یا تماس با جسم‌های نرم‌تر از مغز مداد سخت، مقاوم است. اما سه چیز را تضمین نمی‌کند:

• مقاومت در برابر افتادن: سختی سطح و مقاومت در برابر ضربه دو ویژگی جدا هستند. آزمون مداد هیچ ضربه‌ای را شبیه‌سازی نمی‌کند.
• مصون بودن از هر خراشی: ذره‌های سخت‌تر از مغز مداد، مثل شن و ماسه‌ی داخل جیب، در محدوده‌ی این آزمون نیستند.
• محافظت از لبه‌ها: اگر محافظ لبه‌های خمیده‌ی صفحه را نپوشاند، گلس 9H بودن آن هیچ کمکی به آن بخش نمی‌کند.

محافظ‌های صفحه‌ی موجود در فروشگاه را می‌توانید در دسته‌ی محافظ صفحه نمایش گوشی موبایل ببینید و مدل‌ها را بر اساس گوشی خود فیلتر کنید.

سختی مدادی، سختی ویکرز و درجه‌ی موس: سه مقیاس متفاوت

یکی از رایج‌ترین سوءتفاهم‌ها این است که گلس 9H را با «سختی ۹ در مقیاس موس (Mohs)» یکی بدانند. مقیاس موس سختی کانی‌ها را با خراشیدن آن‌ها به یکدیگر رتبه‌بندی می‌کند و هیچ ارتباط مستقیمی با درجه‌بندی مداد ندارد. عدد ۹ در گلس 9H فقط شماره‌ی مداد است.

سازندگان شیشه‌ی خود گوشی معمولاً از مقیاس دیگری به نام سختی ویکرز (Vickers) استفاده می‌کنند که در آن یک فرورونده‌ی الماسی با نیروی مشخص به سطح فشرده می‌شود. برای نمونه، شرکت کورنینگ (Corning) در برگه‌ی مشخصات شیشه‌ی Gorilla Glass Victus 2 سختی ویکرز آن را با بار ۲۰۰ گرمی ۵۹۵ kgf/mm² پیش از سخت‌کاری و ۶۷۰ kgf/mm² پس از سخت‌کاری اعلام کرده است و یادآوری می‌کند که این مقدارها به شرایط آزمون وابسته‌اند. جدول زیر تفاوت این سه مقیاس را خلاصه می‌کند.

آیا گلس 9H جلوی شکستن صفحه را می‌گیرد؟

گلس 9H بودن به خودی خود جلوی شکستن صفحه را نمی‌گیرد، چون آزمون مداد اصلاً ضربه را نمی‌سنجد. سازندگان شیشه، مقاومت در برابر افتادن را با آزمون جداگانه گزارش می‌کنند. کورنینگ در همان برگه‌ی مشخصات Gorilla Glass Victus 2 می‌نویسد این شیشه در آزمایش‌های خود شرکت، افتادن از ارتفاع حداکثر ۱ متر روی سطحی شبیه سنباده‌ی 80-grit و حداکثر ۲ متر روی سطحی شبیه سنباده‌ی 180-grit را تحمل کرده است. این عدد درباره‌ی شیشه‌ی خود گوشی است، نه محافظی که روی آن می‌چسبانید.

نقش واقعی محافظ صفحه در افتادن ساده‌تر است: لایه‌ای قربانی است که خراش و ترک را به جای صفحه‌ی اصلی تحمل می‌کند و تعویض آن بسیار آسان‌تر از تعویض نمایشگر است. اگر محافظ پس از یک ضربه ترک برداشت، یعنی کار خود را انجام داده است؛ آن را عوض کنید. برای محافظت در برابر افتادن، محافظ صفحه را همراه با یک قاب مناسب که لبه‌ی آن کمی از صفحه بالاتر باشد، به کار ببرید.

۵ نکته برای انتخاب محافظ صفحه فراتر از برچسب گلس 9H

از آن‌جا که تقریباً همه‌ی محافظ‌های شیشه‌ای خود را گلس 9H معرفی می‌کنند، این برچسب به تنهایی کمکی به انتخاب نمی‌کند. این پنج نکته تفاوت واقعی را می‌سازند:

1. تطابق دقیق با مدل گوشی: محافظ باید برای همان مدل ساخته شده باشد تا جای دوربین جلو، حسگرها و بلندگو درست بنشیند. در عنوان محصولات فروشگاه نام دقیق گوشی آمده است، مثل محافظ صفحه نیلکین H Plus Pro برای iPhone 16 و iPhone 15. گاهی یک محافظ برای دو مدل هم‌اندازه مناسب است و این موضوع در عنوان قید می‌شود.
2. پوشش لبه‌ها: در گوشی‌هایی با صفحه‌ی تخت، محافظ تخت کافی است. در صفحه‌های خمیده یا لبه‌دار، پیش از خرید ببینید محافظ کل سطح نمایش را می‌پوشاند یا فقط بخش تخت را.
3. سازگاری با قاب: محافظی که تا لبه‌ی گوشی می‌آید، ممکن است با قاب‌های لبه‌بلند تداخل پیدا کند و از گوشه‌ها بلند شود. اگر قاب دارید یا می‌خواهید بخرید، این دو را با هم انتخاب کنید.
4. کیت نصب: حباب و گرد و غبار زیر محافظ رایج‌ترین دلیل ناراضی بودن از آن است. بعضی محصولات، مانند محافظ صفحه نیلکین H Plus Pro برای iPhone 16 Pro، همراه با کیت نصب عرضه می‌شوند که قرار دادن محافظ را در جای درست ساده‌تر می‌کند.
5. برند و گارانتی هر محصول: برخی محافظ‌ها برند مشخص دارند و برخی کالای عمومی هستند. برند و شرایط گارانتی هر محصول در صفحه‌ی همان محصول نوشته شده است؛ پیش از خرید آن را بخوانید.

اگر محافظی پس از دریافت با گوشی شما جور نبود، رویه‌ی آن در صفحه‌ی رویه بازگرداندن کالا آمده است.

نگهداری از گلس 9H در استفاده‌ی روزمره

گلس 9H در برابر خراش‌های سبک مقاوم است، اما چند عادت ساده عمر آن را بیشتر می‌کند. گوشی را در جیبی که کلید یا سکه در آن است نگذارید، چون جسم‌های فلزی و ذره‌های شن از محدوده‌ی آزمون مداد بیرون‌اند. صفحه را با پارچه‌ی نرم و تمیز پاک کنید تا ذره‌های گرد و غبار روی سطح کشیده نشوند. اگر گوشه‌ی محافظ بلند شد یا ترکی از لبه شروع شد، آن را زود عوض کنید؛ ترک لبه با هر فشار بیشتر پیش می‌رود و محافظ ترک‌خورده دیگر جلوی خراش را به خوبی نمی‌گیرد.

پرسش‌های رایج

آیا گلس 9H یعنی شیشه‌ای با سختی ۹ در مقیاس موس؟

خیر. H در گلس 9H شماره‌ی مداد در آزمون سختی مدادی است و ارتباطی با مقیاس موس ندارد. این آزمون در استاندارد ASTM D3363 و ISO 15184 تعریف شده است.

آیا همه‌ی محافظ‌هایی که گلس 9H نوشته‌اند، سختی یکسانی دارند؟

نه لزوماً. ASTM می‌گوید نتیجه‌ی این آزمون میان آزمایشگاه‌ها و با مدادهای سازندگان مختلف متفاوت است، پس دو محافظ گلس 9H ممکن است در عمل یکسان رفتار نکنند.

آیا گلس 9H جلوی ترک خوردن صفحه‌ی اصلی را می‌گیرد؟

آزمون مداد ضربه را نمی‌سنجد. محافظ صفحه لایه‌ای اضافه است که خراش و بخشی از آسیب را به جای نمایشگر می‌گیرد، ولی ضمانتی در برابر شکستن نیست. قاب مناسب در کنار آن کمک می‌کند.

محافظ مناسب گوشی خود را چگونه پیدا کنم؟

در دسته‌ی محافظ صفحه، نام دقیق مدل گوشی خود را در عنوان محصول جست‌وجو کنید و به پوشش لبه، کیت نصب و سازگاری با قاب توجه کنید.

منابع

1. ASTM International: استاندارد D3363 آزمون سختی مدادی
2. DeFelsko: مشخصات سختی‌سنج مدادی PosiTest PT
3. Corning: برگه‌ی مشخصات Gorilla Glass Victus 2

ویرایش: حمیدرضا صالح

این مطلب را تحریریه دیجی‌نوبل با کمک هوش مصنوعی و بر پایه منابعِ فهرست‌شده در پایان آن تهیه کرده است. اگر نکته‌ای نادرست دیدید، از راه صفحهٔ «تماس با ما» یا چت آنلاین خبرمان کنید.