ظرفیت واقعی پاوربانک: میلی‌آمپرساعت و وات‌ساعت به زبان ساده

ظرفیت واقعی پاوربانک همان انرژی‌ای است که پاوربانک واقعاً به درگاه خروجی می‌رساند، نه عددی که با حروف درشت روی جعبه چاپ شده است. عدد «۱۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعت» ظرفیت سلول‌های داخل پاوربانک در ولتاژ حدود ۳٫۷ ولت است، در حالی که گوشی شما از درگاه ۵ ولت یا بیشتر شارژ می‌شود و در این تبدیل بخشی از انرژی از دست می‌رود. در این راهنما سه عدد برچسب پاوربانک را یکی‌یکی توضیح می‌دهیم، نشان می‌دهیم چطور ظرفیت واقعی پاوربانک را از روی همین برچسب حساب کنید و با دو مثال از مشخصات رسمی سازنده، فاصله‌ی عدد تبلیغاتی و عدد واقعی را می‌بینید.

میلی‌آمپرساعت و وات‌ساعت چه چیزی را اندازه می‌گیرند؟

میلی‌آمپرساعت (mAh) مقدار بار الکتریکی است: باتری‌ای با ظرفیت ۱۰۰۰ میلی‌آمپرساعت در حالت نظری می‌تواند یک ساعت جریان ۱۰۰۰ میلی‌آمپر بدهد. اما این واحد به‌تنهایی مقدار انرژی را نشان نمی‌دهد، چون انرژی به ولتاژ هم بستگی دارد. دو باتری با میلی‌آمپرساعت یکسان، اگر ولتاژشان متفاوت باشد، انرژی متفاوتی ذخیره می‌کنند.

وات‌ساعت (Wh) واحد انرژی است و ولتاژ را هم در خود دارد. به همین دلیل مقررات حمل‌ونقل هوایی، باتری‌های لیتیوم‌یون را با وات‌ساعت می‌سنجند و طبق راهنمای انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA) این باتری‌ها باید برچسب وات‌ساعت داشته باشند. اگر می‌خواهید ظرفیت واقعی پاوربانک را با باتری گوشی، تبلت یا لپ‌تاپ مقایسه کنید، وات‌ساعت عدد قابل‌اعتمادتری است.

فرمول تبدیل میلی‌آمپرساعت به وات‌ساعت

راهنمای IATA فرمول ساده‌ای می‌دهد: ظرفیت به آمپرساعت ضرب در ولتاژ نامی برابر است با وات‌ساعت. برای رسیدن از میلی‌آمپرساعت به آمپرساعت، عدد را بر ۱۰۰۰ تقسیم کنید. پس:

• وات‌ساعت = (میلی‌آمپرساعت ÷ ۱۰۰۰) × ولتاژ نامی
• مثال: ۱۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعت در ۳٫۷ ولت می‌شود ۱۰ × ۳٫۷ = ۳۷ وات‌ساعت
• مثال: ۲۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعت در ۳٫۷ ولت می‌شود ۲۰ × ۳٫۷ = ۷۴ وات‌ساعت

۳ عدد روی برچسب پاوربانک: کدام ظرفیت واقعی پاوربانک است؟

روی بدنه یا جعبه‌ی بیشتر پاوربانک‌های شناخته‌شده سه عدد مرتبط با ظرفیت نوشته شده است. فهمیدن تفاوت این سه عدد، کلید فهمیدن ظرفیت واقعی پاوربانک است.

۱. ظرفیت سلول (Battery capacity)

همان عدد بزرگ تبلیغاتی، مثلاً ۱۰۰۰۰ یا ۲۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعت. این عدد ظرفیت سلول‌های لیتیومی داخل پاوربانک در ولتاژ نامی خودشان است. در مشخصات رسمی شیائومی برای پاوربانک ۱۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعتی ۲۲٫۵ واتی، این ولتاژ ۳٫۷ ولت ذکر شده است.

۲. انرژی باتری (Battery energy)

همان عدد قبلی به وات‌ساعت، یعنی ۳۷ وات‌ساعت برای ۱۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعت در ۳٫۷ ولت. این عدد برای سفر هوایی مهم است و برای مقایسه‌ی پاوربانک‌ها از عدد میلی‌آمپرساعت گویاتر است.

۳. ظرفیت نامی خروجی (Rated capacity)

این عدد کمتر دیده می‌شود، اما به ظرفیت واقعی پاوربانک از همه نزدیک‌تر است: مقدار میلی‌آمپرساعتی که پاوربانک در ولتاژ خروجی (مثلاً ۵ ولت) و جریان مشخص تحویل می‌دهد. سازنده آن را همراه ولتاژ و جریان آزمون می‌نویسد، مثل «۵۵۰۰ میلی‌آمپرساعت (5V/3A)».

چرا ظرفیت واقعی پاوربانک از عدد روی جعبه کمتر است؟

دلیل اول تبدیل ولتاژ است. سلول‌ها در حدود ۳٫۷ ولت کار می‌کنند، اما درگاه USB دست‌کم ۵ ولت می‌دهد و در شارژ سریع به ۹ یا ۱۲ ولت هم می‌رسد. مدار افزاینده‌ی ولتاژ، ولتاژ را بالا می‌برد و چون انرژی ثابت می‌ماند، عدد میلی‌آمپرساعت در ولتاژ بالاتر ناچار کوچک‌تر می‌شود. این بخش «اتلاف» نیست، فقط تغییر واحد است.

دلیل دوم اتلاف واقعی است: مدار تبدیل، کابل و مدار محافظ مقداری از انرژی را به گرما تبدیل می‌کنند. ظرفیت نامی خروجی هر دو اثر را با هم نشان می‌دهد، و به همین دلیل وقتی می‌خواهید ظرفیت واقعی پاوربانک را بدانید، باید سراغ همین عدد بروید.

بازده تبدیل را خودتان حساب کنید

اگر ظرفیت نامی خروجی روی برچسب آمده است، آن را هم به وات‌ساعت تبدیل کنید و بر انرژی باتری تقسیم کنید. نتیجه نشان می‌دهد چند درصد از انرژی ذخیره‌شده به درگاه خروجی می‌رسد؛ یعنی ظرفیت واقعی پاوربانک چه سهمی از عدد روی جعبه است.

دو مثال از مشخصات رسمی سازنده

جدول زیر بر اساس صفحه‌های مشخصات رسمی شیائومی تنظیم شده است. ستون آخر محاسبه‌ی ساده‌ی ما از همان اعداد است.

همان‌طور که می‌بینید، ظرفیت واقعی پاوربانک ۱۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعتی در خروجی ۵ ولت حدود ۵۵۰۰ میلی‌آمپرساعت است و در مدل ۲۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعتی حدود ۱۲۰۰۰ میلی‌آمپرساعت. این عددها نشانه‌ی کم‌فروشی نیستند؛ نتیجه‌ی همان تبدیل ولتاژ و اتلاف مدار هستند و سازنده آن‌ها را شفاف نوشته است. پاوربانک ردمی ۲۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعتی جدول در فروشگاه هم هست: پاوربانک ۱۸ واتی ردمی ۲۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعت.

با ظرفیت واقعی پاوربانک چند بار گوشی شارژ می‌شود؟

برای تخمین تعداد دفعات شارژ، انرژی خروجی پاوربانک را با انرژی باتری گوشی مقایسه کنید، نه میلی‌آمپرساعت دو دستگاه را. باتری گوشی هم با ولتاژ نامی خودش (روی باتری یا در مشخصات سازنده) برچسب می‌خورد و با همان فرمول IATA به وات‌ساعت تبدیل می‌شود.

یک مثال گام‌به‌گام

• فرض کنید باتری گوشی شما طبق مشخصات سازنده ۱۵ وات‌ساعت است (این عدد فرضی است؛ عدد گوشی خودتان را جایگزین کنید).
• ظرفیت واقعی پاوربانک ۱۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعتی جدول بالا حدود ۲۷٫۵ وات‌ساعت است.
• ۲۷٫۵ ÷ ۱۵ ≈ ۱٫۸؛ یعنی در بهترین حالت کمتر از دو بار شارژ کامل.

عدد واقعی کمی کمتر هم می‌شود، چون مدار شارژ خود گوشی هم بخشی از انرژی را به گرما تبدیل می‌کند. پس این حساب را سقف انتظار بدانید، نه وعده.

ظرفیت پاوربانک و سفر هوایی

در سفر هوایی معیار، وات‌ساعت است و نه میلی‌آمپرساعت. طبق راهنمای IATA برای مسافران، پاوربانک باید در بار همراه داخل کابین باشد و در چمدان تحویلی گذاشته نمی‌شود. پاوربانک تا ۱۰۰ وات‌ساعت بدون اجازه‌ی شرکت هواپیمایی مجاز است و باتری‌های بالاتر از ۱۶۰ وات‌ساعت در بار مسافر پذیرفته نمی‌شوند. شرکت‌های هواپیمایی ممکن است قاعده‌ی سخت‌گیرانه‌تری هم داشته باشند، پس پیش از پرواز قوانین شرکت خودتان را ببینید. هر دو مدل جدول بالا (۳۷ و ۷۴ وات‌ساعت) زیر ۱۰۰ وات‌ساعت هستند.

هنگام خرید به چه چیزی نگاه کنید؟

• وات‌ساعت را پیدا کنید: اگر روی برچسب نیست، با فرمول بالا و ولتاژ نامی سلول حساب کنید.
• دنبال ظرفیت نامی خروجی باشید: سازنده‌هایی که این عدد را می‌نویسند، تصویر شفاف‌تری از ظرفیت واقعی پاوربانک می‌دهند.
• توان خروجی را جدا ببینید: عدد وات خروجی (مثلاً ۱۸ یا ۲۲٫۵ وات) سرعت شارژ را نشان می‌دهد، نه مقدار انرژی.
• وزن و ابعاد را با نیازتان بسنجید: مدل ۲۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعتی جدول تقریباً دو برابر ضخامت مدل ۱۰۰۰۰ را دارد؛ برای استفاده‌ی روزانه همیشه بزرگ‌تر بهتر نیست.

در فهرست پاوربانک‌های موجود در دیجی‌نوبل ظرفیت و توان هر مدل در نام و مشخصات آن آمده است؛ مثلاً پاوربانک ۲۲٫۵ واتی شیائومی ۲۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعت هم در کنار مدل‌های ۱۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعتی هست. برند و گارانتی هر کالا در صفحه‌ی همان محصول نوشته شده است.

پرسش‌های رایج

چرا پاوربانک ۱۰۰۰۰ میلی‌آمپرساعتی گوشی ۵۰۰۰ میلی‌آمپرساعتی را دو بار شارژ نمی‌کند؟

چون عدد ۱۰۰۰۰ در ولتاژ حدود ۳٫۷ ولت سلول است و در خروجی ۵ ولت به حدود ۵۵۰۰ میلی‌آمپرساعت می‌رسد. مدار شارژ گوشی هم بخشی از انرژی را مصرف می‌کند، پس مقایسه‌ی مستقیم میلی‌آمپرساعت دو دستگاه گمراه‌کننده است.

آیا ظرفیت نامی پایین یعنی پاوربانک بی‌کیفیت است؟

نه لزوماً. بخش بزرگی از فاصله‌ی دو عدد به تبدیل ولتاژ برمی‌گردد. نسبت انرژی خروجی به انرژی باتری را حساب کنید؛ در دو مثال رسمی این مقاله این نسبت حدود ۷۴ و ۸۳ درصد است.

وات‌ساعت پاوربانک را کجا پیدا کنم؟

معمولاً روی بدنه‌ی پاوربانک، کنار ولتاژ و ظرفیت سلول، چاپ شده است. اگر نبود، میلی‌آمپرساعت را بر ۱۰۰۰ تقسیم و در ولتاژ نامی (معمولاً ۳٫۶ یا ۳٫۷ ولت) ضرب کنید.

شارژ سریع ظرفیت واقعی پاوربانک را کم می‌کند؟

شارژ سریع ولتاژ خروجی را بالا می‌برد، پس عدد میلی‌آمپرساعت خروجی کوچک‌تر دیده می‌شود. معیار درست برای مقایسه همچنان وات‌ساعت است.

منابع

1. IATA: راهنمای باتری‌های لیتیومی (Lithium Battery Guidance Document)
2. IATA: راهنمای مسافران همراه با باتری لیتیومی
3. Xiaomi: مشخصات Xiaomi 22.5W Power Bank 10000
4. Xiaomi: مشخصات Redmi 18W Fast Charge Power Bank 20000

ویرایش: سینا زارعی

این مطلب را تحریریه دیجی‌نوبل با کمک هوش مصنوعی و بر پایه منابعِ فهرست‌شده در پایان آن تهیه کرده است. اگر نکته‌ای نادرست دیدید، از راه صفحهٔ «تماس با ما» یا چت آنلاین خبرمان کنید.