انواع کابل USB-C: فرق کابل ۶۰ وات، ۲۴۰ وات و سرعت انتقال داده

انواع کابل USB-C از بیرون تقریباً یک‌شکل‌اند، اما از درون در دو چیز با هم فرق دارند: بیشینه‌ی توانی که می‌توانند از شارژر به دستگاه برسانند و بیشینه‌ی سرعتی که برای انتقال داده دارند. سازمان USB-IF (انجمن پیاده‌سازان USB) هر دو را روی برچسب کابل نشان می‌دهد؛ یک عدد بر حسب وات برای توان و یک عدد بر حسب Gbps (گیگابیت بر ثانیه) برای داده. اگر این دو عدد را بشناسید، انتخاب میان انواع کابل USB-C برای شارژر، لپ‌تاپ یا هارد اکسترنال کار ساده‌ای می‌شود.

چرا انواع کابل USB-C با هم فرق دارند؟

درگاه USB-C فقط شکل سوکت را تعریف می‌کند، نه توانایی سیم‌های داخل آن را. طبق مشخصات کابل و کانکتور USB Type-C، یک کابل می‌تواند فقط سیم‌های لازم برای USB 2.0 را داشته باشد یا «کامل» (Full-Featured) باشد و زوج‌سیم‌های پرسرعت را هم در خود جای دهد. همچنین کابل ممکن است برای جریان ۳ آمپر ساخته شده باشد یا برای ۵ آمپر. به همین دلیل دو کابل با سرِ کاملاً یکسان، رفتار کاملاً متفاوتی دارند و انواع کابل USB-C را باید از روی مشخصات شناخت، نه از روی ظاهر.

وقتی کابل به شارژر وصل می‌شود، شارژر و دستگاه با پروتکل پاور دلیوری (USB Power Delivery) درباره‌ی ولتاژ و جریان توافق می‌کنند. اگر کابل توان کمتری را تحمل کند، توافق در همان سقف کابل متوقف می‌شود. یعنی کابل ضعیف‌ترین حلقه‌ی زنجیره است: شارژر قوی با کابل ضعیف، همان سرعت کابل ضعیف را به شما می‌دهد.

سه سطح توان در انواع کابل USB-C: ۶۰، ۱۰۰ و ۲۴۰ وات

از نظر توان، انواع کابل USB-C در سه سطح قرار می‌گیرند. همه‌ی آن‌ها به جریانی برمی‌گردند که کابل برایش ساخته شده و ولتاژی که پاور دلیوری اجازه می‌دهد.

کابل ۶۰ وات (۳ آمپر)

مشخصات USB Type-C هر کابل C به C را دست‌کم برای ۳ آمپر می‌سازد. در بیشینه‌ی ولتاژ محدوده‌ی استاندارد پاور دلیوری، یعنی ۲۰ ولت، این جریان برابر ۶۰ وات است. این سطح برای گوشی، تبلت، هدفون و بیشتر لپ‌تاپ‌های سبک کافی است. نمونه‌ی آن در فروشگاه، کابل USB-C یسیدو مدل CA204 با توان 60W است که روی صفحه‌ی محصول، توان ۶۰ وات و طول یک متر برایش درج شده است.

کابل ۱۰۰ وات (۵ آمپر)

کابلی که برای ۵ آمپر ساخته شده باشد، در همان ۲۰ ولت تا ۱۰۰ وات را منتقل می‌کند. طبق بیانیه‌ی USB-IF درباره‌ی پاور دلیوری PD 3.1، پیش از این نسخه سقف پاور دلیوری همین ۱۰۰ وات بود که با ۲۰ ولت و کابل ۵ آمپری به دست می‌آمد. این سطح برای لپ‌تاپ‌های پرمصرف‌تر مناسب است.

کابل ۲۴۰ وات (EPR)

نسخه‌ی PD 3.1 «محدوده‌ی توان گسترده» (Extended Power Range یا EPR) را اضافه کرد که با ولتاژ تا ۴۸ ولت و جریان ۵ آمپر به ۲۴۰ وات می‌رسد. برای این سطح، کابل باید مخصوص EPR ساخته شده باشد. کابل ۲۴۰ وات برای لپ‌تاپ‌های گیمینگ، مانیتورهای بزرگ و دستگاه‌هایی است که شارژر EPR دارند؛ برای گوشی هیچ مزیتی در سرعت شارژ ایجاد نمی‌کند، چون گوشی خودش بیش از توان مورد نیازش نمی‌گیرد.

تراشه‌ی eMarker و نقش آن در انواع کابل USB-C

کابل‌های پرتوان یک تراشه‌ی کوچک در سر کابل دارند که «نشانگر الکترونیکی» (eMarker) نام دارد. وقتی شارژر یا دستگاه از کابل هویتش را می‌پرسد، این تراشه پاسخ می‌دهد که کابل چند آمپر و چه سرعتی را پشتیبانی می‌کند. طبق مشخصات USB Type-C، هر کابلی که بیش از ۳ آمپر را پشتیبانی کند و همچنین هر کابل کامل (Full-Featured)، باید eMarker داشته باشد؛ در کابل‌های USB 2.0 این تراشه اختیاری است.

نتیجه‌ی عملی برای خرید از میان انواع کابل USB-C این است: کابلی که eMarker ندارد، از نگاه شارژر یک کابل ۳ آمپری است، حتی اگر سیم‌هایش ضخیم باشند. پس اگر می‌خواهید لپ‌تاپ را با بیش از ۶۰ وات شارژ کنید، باید سراغ آن دسته از انواع کابل USB-C بروید که روی بسته یا صفحه‌ی محصول، ۵ آمپر یا ۱۰۰ وات یا ۲۴۰ وات برایشان ذکر شده است.

سرعت انتقال داده: از USB 2.0 تا USB 80Gbps

محور دوم در انواع کابل USB-C سرعت داده است. راهنمای نام‌گذاری USB-IF برای مشخص کردن کارایی داده پنج نام را پیشنهاد می‌کند که هرکدام همان سرعت را در خود دارد: USB 5Gbps، USB 10Gbps، USB 20Gbps، USB 40Gbps و USB 80Gbps. این نام‌ها جای عبارت‌های گیج‌کننده‌ای مثل «Gen 2×2» را می‌گیرند و USB-IF از سازندگان می‌خواهد کارایی واقعی محصول را روی بسته و در تبلیغات بنویسند.

پایین‌ترین سطح، کابل USB 2.0 است. بیشتر کابل‌های شارژ ساده و کابل‌هایی که همراه گوشی می‌آیند در این دسته‌اند: برای شارژ عالی‌اند، اما برای انتقال سریع فایل‌های حجیم یا اتصال مانیتور ساخته نشده‌اند. اگر هارد اکسترنال SSD یا داک لپ‌تاپ دارید، به کابلی نیاز دارید که دست‌کم با سرعت درگاه دستگاه‌تان هم‌خوان باشد.

طول کابل و سرعت: چرا کابل‌های سریع کوتاه‌ترند؟

در انواع کابل USB-C، هرچه سرعت داده بالاتر برود، سیگنال در طول سیم بیشتر تضعیف می‌شود. جدول مشخصات USB Type-C طول عملی کابل‌های غیرفعال (Passive) C به C را این‌طور آورده است: کابل USB 2.0 تا حدود ۴ متر، کابل USB 3.2 Gen 2 (همان USB 10Gbps) تا حدود ۱ متر و کابل USB4 Gen 3 (همان USB 40Gbps) تا حدود ۰٫۸ متر. خود مشخصات تأکید می‌کند که این اعداد راهنما هستند و آنچه تعیین‌کننده است، عملکرد الکتریکی کابل است.

پس اگر کابل بلند می‌خواهید، احتمالاً یک کابل USB 2.0 برای شارژ است؛ و اگر کابل خیلی سریع می‌خواهید، انتظار کابل کوتاه را داشته باشید. کابل‌های کوتاه مثل کابل‌های شارژ USB-C در فروشگاه با طول‌های مختلف، برای پاوربانک و استفاده‌ی رومیزی هم راحت‌ترند.

برچسب‌های USB-IF: چطور انواع کابل USB-C را روی بسته بشناسید

طبق راهنمای لوگوی کابل‌های USB Type-C، هر کابل C به C که بخواهد برنامه‌ی انطباق USB-IF را بگذراند، باید برچسب توان ۶۰ وات یا ۲۴۰ وات داشته باشد. کابل‌هایی که سرعتی بالاتر از USB 2.0 دارند، سرعت داده را هم کنار توان نشان می‌دهند؛ مثلاً لوگوی ترکیبی «40Gbps / 240W» یعنی کابل هم ۴۰ گیگابیت بر ثانیه داده را منتقل می‌کند و هم آزمون محدوده‌ی توان گسترده را گذرانده است. استفاده از این لوگوها فقط پس از گذراندن آزمون‌های USB-IF و ثبت محصول در فهرست رسمی آن مجاز است.

همه‌ی انواع کابل USB-C در بازار لوگوی رسمی ندارند. در این حالت، به عددهایی که سازنده در نام و مشخصات محصول نوشته است تکیه کنید: توان بر حسب وات، جریان بر حسب آمپر و نوع سر دو طرف کابل. در صفحه‌ی هر محصول دیجی‌نوبل، برند و گارانتی همان کالا جداگانه درج شده است.

انتخاب از میان انواع کابل USB-C: یک مسیر ساده

برای انتخاب، این سه پرسش را به ترتیب جواب دهید:

1. سر دیگر کابل چیست؟ اگر شارژر یا کامپیوتر شما درگاه USB-A دارد، به کابل USB به USB-C مثل کابل USB به USB-C یسیدو مدل CA126C نیاز دارید. اگر هر دو طرف USB-C دارند، کابل C به C بگیرید.
2. شارژر و دستگاه چند وات می‌خواهند؟ تا ۶۰ وات، هر کابل C به C سالم کافی است. بالاتر از ۶۰ وات، کابل ۵ آمپری با eMarker (۱۰۰ وات) و برای شارژرهای EPR، کابل ۲۴۰ وات لازم است.
3. داده هم منتقل می‌کنید؟ برای شارژ، USB 2.0 کافی است. برای SSD، داک یا مانیتور، سرعت کابل را با سرعت درگاه دستگاه هماهنگ کنید و طول را تا حد ممکن کوتاه نگه دارید.

یک مثال: لپ‌تاپی با شارژر ۶۵ وات دارید. کابل ۶۰ وات آن را شارژ می‌کند، اما توافق پاور دلیوری در ۶۰ وات متوقف می‌شود و شارژ کندتر از حالت عادی پیش می‌رود. در این حالت، از میان انواع کابل USB-C کابل ۱۰۰ وات انتخاب درست است. اما برای گوشی‌ای که با شارژر ۲۵ وات شارژ می‌شود، کابل ۶۰ وات کاملاً کافی است و کابل ۲۴۰ وات هیچ سرعتی اضافه نمی‌کند.

پرسش‌های رایج

آیا کابل ۲۴۰ وات به گوشی آسیب می‌زند؟

خیر. کابل فقط سقف توان را تعیین می‌کند؛ مقدار واقعی را شارژر و گوشی با پاور دلیوری توافق می‌کنند. کابل ۲۴۰ وات با گوشی به‌خوبی کار می‌کند، فقط مزیتی برای سرعت شارژ آن ندارد.

کابل ۶۰ وات برای لپ‌تاپ کافی است؟

برای لپ‌تاپ‌هایی که شارژرشان ۶۰ وات یا کمتر است، بله. اگر شارژر لپ‌تاپ بیش از ۶۰ وات است، کابل ۵ آمپری با eMarker بگیرید تا توان کامل شارژر به لپ‌تاپ برسد.

چرا کابل شارژ من فایل‌ها را کند منتقل می‌کند؟

احتمالاً کابل شما از نوع USB 2.0 است. بسیاری از انواع کابل USB-C که برای شارژ ساخته می‌شوند، فقط سیم‌های USB 2.0 را دارند. برای انتقال سریع، کابلی با برچسب USB 5Gbps یا بالاتر لازم است.

انواع کابل USB-C را چطور از هم تشخیص دهم؟

به لوگوی USB-IF روی بسته یا کابل نگاه کنید که توان (۶۰ یا ۲۴۰ وات) و سرعت داده را نشان می‌دهد. اگر لوگو نیست، توان، جریان و سرعتی را که سازنده در مشخصات محصول نوشته است ملاک قرار دهید.

منابع

1. USB-IF: مشخصات کابل و کانکتور USB Type-C
2. USB-IF: راهنمای لوگوی کابل‌های USB Type-C
3. USB-IF: بیانیه‌ی پاور دلیوری PD 3.1
4. USB-IF: راهنمای نام‌گذاری کارایی داده USB

ویرایش: حمیدرضا صالح

این مطلب را تحریریه دیجی‌نوبل با کمک هوش مصنوعی و بر پایه منابعِ فهرست‌شده در پایان آن تهیه کرده است. اگر نکته‌ای نادرست دیدید، از راه صفحهٔ «تماس با ما» یا چت آنلاین خبرمان کنید.